„Dyrektywa UE ws zwalczania korupcji” okiem praktyka. Część 3 i ostatnia.

Jakie symptomy wskazujące na występowanie korupcji warto obserwować i dlaczego należy być ostrożnym?

Końcowym i najtrudniejszym elementem działań może być wdrożenie proaktywnych mechanizmów kontroli wewnętrznej.

William Hogarth, Kupczący głosami, 1755, z cyklu: "Anegdotki o wyborach". W centralnym punkcie obrazu Hogarth przedstawił karczmarza, którego przedstawiciele dwóch partii politycznych usiłują przekonać do oddania głosu na ich stronnictwo, wręczając mu banknoty.

Korupcja, jak wiedzą zapewne wszyscy zajmujący się nią zawodowo, stanowi jedno z najtrudniejszych do udowodnienia przestępstw gospodarczych. Płatności są przekazywane np. w kryptowalutach, gotówce, w sposób rzeczowy lub za pomocą świadczenia usług niematerialnych i są trudne do wyśledzenia. Nie pozostawiają widocznego śladu w księgach przedsiębiorstwa, jak np. kradzież zapasów, a śledzić można jedynie niepokojące symptomy.

Poniżej prezentujemy wybrane przykłady „czerwonych flag”, które można aktywnie monitorować, pamiętajmy, że wszystkie wymagają drobiazgowych wyjaśnień – są one jedynie wskazaniem, a nie dowodem na nieprawidłowości.

Do znanych nam z doświadczenia i czasem zdarzających się symptomów należą następujące:

1. Obszary związane z personelem

   • Powtarzające się skargi sygnalistów (w tym pracowników, współpracowników i odrzucanych dostawców).

   • Posiadanie portfeli kryptowalutowych przez pracowników na służbowym sprzęcie.

   • Oznaki „życia ponad stan”.

   • Oznaki zażyłości między pracownikami i dostawcami.

   • Podejrzanie wysokie premie i bonusy zwłaszcza w działach sprzedażowych (z takich wypłat może być finansowana

   • Znaczne rotacje w określonych zespołach – pracownicy mogą nie zgadzać się z nieprawidłowościami lub odwrotnie – osoby popełniające nadużycia mogą odchodzić, próbując unikać odpowiedzialności.

2. Obszary związane z zakupami

   • Pojawiające się konflikty interesów pracowników z dostawcami (istnieją metody, aby takie konflikty aktywnie monitorować)

   • Zakupy zawyżone w stosunku do potrzeb (np. zakupy „na zapas”)

   • Podejrzane zawyżenia cen zakupów, zwłaszcza usług niematerialnych

   • Zakupy od dostawców bez doświadczenia lub potencjalnie niezwiązanych z danym biznesem.

   • Powtarzające się zakupy o niskiej jakości, manifestowanej np. niską jakością dostaw lub wysokim poziomem reklamacji.

   • Przypadki faktur za zakupy produktów lub usług bez dokumentacji przyjęcia.

3. Obszary związane ze sprzedażą

   • Sprzedaż dokonywana poprzez pośredników, którzy nie spełniają takich samych norm antykorupcyjnych, jak sprzedawca.

   • Wysokie premie i bonusy dla sprzedawców skorelowane ze znaczną presją budżetową na sprzedaż.

   • Sprzedawcy działający w terenie, którzy mogą stosować znaczne zachęty sprzedażowe dla klientów.

   • Pojawiające się sugestie lub zachęty do nieetycznych działań ze strony przełożonych.

Dlaczego należy być ostrożnym?

Autor powyższego cyklu artykułów uczestniczył kiedyś w audycie, którego celem było udowodnienie zachowań korupcyjnych jednemu z wysoko postawionych menadżerów przedsiębiorstwa produkującego odzież. List od Sygnalisty przygotowany był perfekcyjnie, przesłana dokumentacja wskazująca na posługiwanie się gotówką (zdjęcia dowodów wpłat większej kwoty do bankomatu), również robiły wrażenie. Zgromadzony materiał dowodowy nie wskazywał na inne fakty – podejrzany faktycznie gotówką się posługiwał.

Po przeprowadzeniu kompletnego śledztwa w rozmowie z podejrzanym pojawił się nowy fakt – źródłem gotówki była jego zmarła ciotka. W wyroku sądowym wymieniono ponad kilkadziesiąt tysięcy złotych, które ciotka menadżera pozostawiła mu w gotówce. Starsza pani po prostu nie ufała bankom. Ot i całe wyjaśnienie, wbrew zaobserwowanym czerwonym flagom. Bądźcie Państwo sceptyczni.